Jest rok 2014… „Słodki zabójca”, jak go nazywają, zbiera swoje żniwo… Czyha na ludzkie zdrowie i życie nie zważając na wiek, płeć, kolor skóry… Jak dotąd, „pochłonął” prawie 380 milionów ludzi na świecie. ONZ i WHO już mówią o epidemii i jednocześnie ostrzegają, że ofiar będzie znacznie więcej (nawet do 590 milionów istnień do 2030 roku!). Przez tego „złoczyńcę”, co 6 sekund ktoś na świecie umiera z powodu rozległych powikłań, i to z reguły w najbardziej produktywnym wieku 40-60 lat, a co 10 sekund, jego obecność jest wykrywana i diagnozowana u kolejnej osoby… Część chorych zgłasza się do lekarza dopiero w momencie pogorszenia wzroku, objawów niewydolności nerek, zaburzeń czucia, powikłań sercowo-naczyniowych, czy innych powikłań metabolicznych. Co gorsza, nadal połowa chorych nie jest świadoma istnienia zagrożenia!

nogi

Brzmi jak scenariusz do filmu katastroficznego?

Niewątpliwie. Jednak, niestety, chodzi tu o zupełnie realną chorobę niezakaźną – CUKRZYCĘ. Międzynarodowa Federacja Diabetologiczna (IDF) bije na alarm. Problem jest naprawdę poważny, gdyż, obok zawału serca, nadciśnienia i udaru mózgu, cukrzyca została oficjalnie uznana za chorobę cywilizacyjną, która jest nieuleczalna – można tylko łagodzić lub zaleczać jej objawy. Znajduje się także w niechlubnej pierwszej dziesiątce przyczyn prowadzących do trwałej niepełnosprawności ludzi na całym świecie. Kolejnym zatrważającym faktem jest ilość wykonywanych amputacji kończyn (najczęściej stóp), spowodowanych powikłaniami – w Polsce to 14 tysięcy zabiegów rocznie!

Wysoki poziom cukru we krwi utrzymujący się przez długi czas jest główną przyczyną powikłań choroby. Jednak to nie jedyny objaw cukrzycy. Jakie są inne, najczęściej rozpoznawane objawy schorzenia? Kto jest w grupie ryzyka?

Większe szanse zachorowania mają zarówno osoby po 45 roku życia, z otyłością, nadciśnieniem, miażdżycą, prowadzący siedzący tryb życia, jak i osoby obciążone genetycznie. Lekarze wspominają także o przewlekłych chorobach trzustki, wątroby oraz o wysokim poziomie cholesterolu we krwi. Objawami, które mogą świadczyć o chorobie, a także potwierdzić jej obecność, są:

  • Senność, zmęczenie, ogólne osłabienie,
  • Utrata wagi ciała, pomimo zaspokajania silnego głodu,
  • Zwiększone pragnienie,
  • Nudności,
  • Zaburzenia ostrości widzenia,
  • Częste, nawracające schorzenia skóry i błon śluzowych,
  • Trudno gojące się rany,
  • Często – zapach acetonu w wydychanym powietrzu.

W przypadku występowania któregoś z wyżej wymienionych objawów, należy bezzwłocznie zgłosić się do lekarza!

1

Na szczęście są też dobre wieści. Z cukrzycą można żyć. NORMALNIE! I to naprawdę długie lata, bez odczuwania skutków choroby. W czym tkwi sekret? Jak w przypadku zdecydowanej większości schorzeń, najważniejsza jest PROFILAKTYKA, czyli przyjmowanie leków, prawidłowa dieta, ruch i szeroko pojęte „dbanie o siebie”, regularne badania i wizyty, zarówno w gabinecie lekarskim, jak i podologicznym. Absolutną koniecznością jest zwracanie szczególnej uwagi na stopy, które bardzo często padają ofiarą ciężkich powikłań hiperglikemii (do najczęstszych należy „zespół stopy cukrzycowej”). Niekiedy zdarza się, że dopiero (albo już) na wizycie u podologa, pacjent dowiaduje się o chorobie…

Jak wygląda badanie w gabinecie podologicznym?

Na wstępie należy zaznaczyć, że nie ma się czego bać – badanie jest bezbolesne. Konsultacja składa się z 2 części – wywiadu oraz badania przedmiotowego (oceny stóp). Do tego drugiego należą przede wszystkim:

  • Ocena dermatologiczna – kolor, napięcie, wilgotność, występowanie nadmiernych zrogowaceń i ich umiejscowienie, stan płytki paznokciowej, zanik owłosienia, kondycja skóry między palcami, występowanie urazów bądź ran.
  • Ocena neurologiczna – szeroko pojęte badanie czucia i wydzielanie potu.
  • Ocena naczyń krwionośnych – badanie tętna na określonych tętnicach stopy i łydki, występowanie obrzęków i objawów niewydolności żylnej.
  • Ocena biomechaniczna – położenie, wygląd i ruchomość stawów stóp, obciążanie stóp przez pacjenta, występowanie deformacji, zwyrodnień i towarzyszącym dolegliwościom.
  • Ocena obuwia pacjenta.
  • W przypadku pacjenta z tzw. „grupy ryzyka” lub podejrzenia występowania choroby, natychmiast wykonuje się badanie glukometrem.

(Ryzyko występowania choroby jest w momencie, kiedy poziom cukru we krwi na czczo przekracza 126 mg/dl, natomiast 2 godziny po posiłku przekracza 200 mg/dl!).

Jako podolodzy, doskonale wiemy, że stopy osoby chorej na cukrzycę, w czasie rozwoju schorzenia, mogą przestać pełnić swoje podstawowe funkcje (podporowe), co staje się źródłem kolejnych dolegliwości i cierpień. W pielęgnacji takich wrażliwych stóp należy się kierować przede wszystkim zdrowiem i komfortem pacjenta, a zabiegi wykonywać z zachowaniem szczególnych środków ostrożności oraz higieny. Do podstawowych zasad zalicza się: codzienne oglądanie swoich stóp, zwłaszcza podeszwy i przestrzeni międzypalcowych, regularne i prawidłowe skracanie płytek paznokci, stosowanie łagodnych środków myjących oraz odpowiednio dobranych preparatów nawilżających/natłuszczających, codzienne ćwiczenia stóp, ochrona przed zimnem i nadmiernym ciepłem, dbałość o dietę, noszenie wygodnych, zakrytych butów, oraz stała kontrola stężenia glukozy we krwi.

Niestosowanie się do powyższych zaleceń, grozi często wieloma dolegliwościami, zarówno ze strony układu nerwowego, jak i naczyniowego, kostnego, mięśniowego oraz skóry. W przypadku chociażby źle obciętych paznokci bądź nieprawidłowo usuniętych zrogowaceniach, może dojść do powstania otarć, pęcherzy, trudno gojących się ran (następstwem mogą być owrzodzenia), lub wrastających i wkręcających paznokci (wiążących się często z trudnym do leczenia stanem zapalnym). Nadmierne usunięcie hiperkeratoz grozi ich szybszym narastaniem, a niewystarczające opracowanie takich miejsc – rozwojem ogniska zapalnego pod twardym naskórkiem (wynik nadmiernego ucisku). Sztywne, niedopasowane buty, bez odpowiednich wkładek ortopedycznych, mogą powodować otarcia, rany, dyskomfort, powiększenie deformacji lub ich powstanie, czego następstwem, znowu, może być stan zapalny, zakażenie. Nadmiernie sucha, jak i zbyt wilgotna skóra stóp, jest doskonałą pożywką dla wszelkiego rodzaju bakterii, grzybów i pleśni. Przy, już i tak obniżonej odporności organizmu, może dojść do wtórnego zakażenia wrażliwych miejsc, co nie pozostaje bez wpływu na stan pacjenta. Dzieje się tak, gdyż chory najczęściej, zwyczajnie NIE CZUJE, że coś boli, piecze czy uwiera w bucie, bądź też NIE WIDZI małego skaleczenia i urazu skóry.

Pacjentom z cukrzycą trudno samodzielnie, PRAWIDŁOWO pielęgnować i dbać o stopy. Tutaj jest więc olbrzymia rola wizyt i zabiegów profilaktycznych przeprowadzanych w gabinecie podologicznym. Diabetyk ma zapewnioną fachową opiekę, skrupulatnie przeprowadzane każdorazowo badanie i oględziny stóp, jest informowany na bieżąco o wszystkim, co dobrego i złego, dzieje się na stopach. Kluczową rolę odgrywa także systematyczność spotkań i dobra współpraca w relacji lekarz – pacjent – podolog. Naszą (podologów) misją i obowiązkiem jest pomoc pacjentom, zwłaszcza w zakresie edukacji i profilaktyki.