Co to jest stopa cukrzycowa?

Według Wikipedii to:

zespół specyficznych przypadłości, dotykających stopę. Jest powikłaniem cukrzycy. Nieleczona, prowadzi do nieodwracalnych deformacji i martwic stopy, co często kończy się amputacją.

Stopa cukrzycowa to infekcja, owrzodzenie lub destrukcja głębokich tkanek w połączeniu z zaburzeniami neurologicznymi oraz chorobami naczyń obwodowych w kończynach dolnych.

Jakie są przyczyny zespołu stopy cukrzycowej?

Jednym z najważniejszych i najczęstszych powodów stopy cukrzycowej lub zespołu stopy cukrzycowej jest związane z cukrzycą uszkodzenie nerwów. Neuropatia – gdy uszkodzeniu uległy nerwy jednego rodzaju, lub polineuropatia – gdy uszkodzeniu uległy nerwy paru rodzajów i nie otrzymujemy informacji o:

– drażnieniu powierzchownym, takim jak. tarcie, czy ucisk
– drażnieniu głębokim, tj. skaleczeniach, bólu
– zmianach temperatury.

Drugim bardzo istotnym czynnikiem powodującym rozwój stopy cukrzycowej jest uszkodzenie naczyń krwionośnych, które prowadzi do poważnych zaburzeń ukrwienia kończyn dolnych, a szczególnie stóp (makro lub mikroangiopatia).

Trzecim czynnikiem ryzyka są zmiany deformacyjne zachodzące w stopach w trakcie życia, nie tylko u diabetyków. Zmiany w szkielecie stopy prowadzą do całego łańcucha następstw: wadliwe ustawienie kości powodują zmiany w obciążeniu punktów na stopach, czyli przeciążenie miejsc, które na to nie są przygotowane. Czynniki zewnętrzne tj. złe obuwie, nadwaga, rodzaj wykonywanej pracy (np. praca stojąca) zamykają listę najważniejszych powodów wywołujących wspólnie syndrom stopy cukrzycowej. U zdrowych ludzi nadmierne obciążenie na stopach powodują odczucia bólowe.

Chorzy na cukrzycę z neuropatią mają wyłączony sygnał alarmu (bólu), ponieważ nerwy przewodzące informacje o bólu zostały porażone. Z tego powodu ból i ucisk nie jest rejestrowany wystarczająco szybko, powstające w ich efekcie rany czy uszkodzenia nie bolą, a infekcje spowodowane bakteriami znajdującymi sie na powierzchni skóry rozpoznawane są zbyt późno. Jeśli chory cierpi również na angiopatię, czyli zaburzenia ukrwienia, rany nie goją się przez długi czas, szczególnie, jeśli powody ich powstawania (drażnienie, ucisk) nie zostały zlikwidowane.

Rany na stopach mogą powstać podczas banalnych stłuczeń, skaleczeń, czy zadrapań naskórka, o które bardzo łatwo, wystarczy, np. drobina ciała obcego w bucie (np. piasek). W zasadzie nie zwracamy na tak drobne rzeczy uwagi. U zdrowego człowieka występuje ból lub uczucie dyskomfortu, które po zmianie obuwia na wygodne ustępują, a organizm szybko radzi sobie sam z powstałymi uszkodzeniami skóry.

Jeżeli została stwierdzona cukrzyca stopy i jej konsekwencją jest neuropatia/ polineuropatia i dodatkowo angiopatia z każdego banalnego zadrapania mogą powstać głębokie, podobne do dziur wrzody (Ulcus, l.mn Ulcera), które jeżeli ulegną zainfekowaniu bakteriami przetrwalnikowymi, uniemożliwiają normalne zamknięcie i zagojenie rany. W ten sposób dochodzi do permanentnego zagrożenia sepsis, czyli zatrucia krwi.

Średnio co 10 chory na cukrzycę poddawany jest amputacji. 

Ponieważ zagrożenie konsekwencjami syndromu stopy cukrzycowej od dłuższego czasu stanowi poważny problem społeczny i ze względu na lawinowy wzrost liczby chorych na cukrzycę w krajach o wysokiej cywilizacji, w 1989 roku w St.Vincent spotkali się przedstawiciele medycyny z różnych krajów, członków takich organizacji takich jak WHO, zaniepokojeni zastraszającą liczbą amputacji kończyn wśród chorych na cukrzycę. W czasie tego spotkania postawiono sobie za cel zmniejszenie liczby amputacji o 50% (deklaracja St.Vincent). Utworzono międzynarodową grupę Roboczą ds. Stopy Cukrzycowej, która opracowała wspólne stanowisko dotyczące stopy cukrzycowej do szerokiego rozpowszechnienia na świecie. Dokument uzgodnień został przyjęty również przez Polskę i w ramach Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego powołano sekcję do spraw stopy cukrzycowej. W Niemczech już widać efekty tego spotkania. Od 2002 roku wprowadzono zawód medyczny podologa, powstały specjalistyczne szkoły i wykształcono już sporą grupę fachowców podologów. Dzięki temu ilość amputacji wśród cukrzyków w tym kraju znacznie spadła. Należy jednak zaznaczyć, że w Niemczech systematyczne kontrole i zabiegi podologiczne są refundowane przez tamtejszą kasę chorych.

70 proc. wszystkich amputacji wykonywanych rocznie w Polsce, to amputacje wśród chorych na cukrzycę. Statystyki są alarmujące! Warto zaznaczyć, że w 85 proc. amputacjom można zapobiec. Wbrew pozorom, nie jest to skomplikowane. Wyrównanie poziomu cukru, odpowiedni dobór obuwia, zabiegi podologiczne oraz edukacja znacznie zmniejszają ryzyko zachorowania na zespół stopy cukrzycowej (ZSC).

U osób chorych na cukrzycę ryzyko powstania chronicznej rany na kończynach dolnych jest od 20 do 50 razy większe niż u osób zdrowych. Z cukrzycą da się żyć. Należy przestrzegać zaleceń lekarza diabetologa, co do przyjmowanej insuliny (typ I), zmienić nasze przyzwyczajenia co do diety i aktywności ruchowej (typ II). Możemy również nauczyć się zapobiegania najczarniejszemu scenariuszowi zespołu stopy cukrzycowej – amputacji.

Jak zapobiec zespołowi stopy cukrzycowej?

Aby zapobiec zespołowi stopy cukrzycowej, należy systematycznie szczegółowo oglądać swoje stopy, można to robić przy pomocy lusterka. Szczególną uwagę należy zwracać na zaczerwienienia, miejsca ucisku, opuchnięcia i pęknięcia na skórze. Bardzo ważne jest obserwowanie skóry między palcami. Opuchlizny należy dokładnie obmacywać dłońmi w celu ustalenia, czy ich przyczyną nie są jakieś ciała obce. Taką kontrolę należy przeprowadzać również po dłuższych wędrówkach lub noszeniu nowych butów.

Najlepiej raz w tygodniu dokładnie opiłować paznokcie wydezynfekowanym pilniczkiem metalowym, lub pilnikiem jednorazowym. Jeżeli konieczne jest użycie nożyczek to tylko z zaokrąglonymi czubkami. Do przeprowadzenia pedicuru – skracania paznokci czy usuwania nagniotków i modzeli, chorzy, jak również pedicurzystki, nie powinni używać ostrych instrumentów, a jedynie pilników do paznokci oraz pumeksów. Instrumenty specjalistyczne takie jak cęgi i skalpele przeznaczone są tylko dla wykwalifikowanych specjalistów – podologów.

Ponieważ w obecnej chwili w Polsce nie ma wystarczającej liczby zakładów proponujących prawdziwe zabiegi podologiczne często będziecie Państwo zmuszeni do skorzystania z usług pedicure. Przy wyborze pedicurzystki zwróćcie uwagę na:

  • strój pedicurzystki – powinien być służbowy, nadający się do prania w temperaturze 60 st. C (większość chorób przenoszona jest przez ubranie)
  • rękawiczki jednorazowe zakładane przez pedicurzystkę (ochrona przed grzybicą, zarazkami skórnymi, wirusami, np. HCV, HIV)
  • to, czy narzędzia, którymi pracuje pedicurzysta są sterylizowane
  • miejsce, na którym siadacie do zabiegu, czy jest zdezynfekowane po poprzednim kliencie
  • nie krępujcie się zapytać o kwalifikacje zawodowe Waszego pedicurzysty, szczególnie o wiedzę na temat diabetyków.

Skórę stóp raz do dwóch razy dziennie smarujemy odpowiednio dobranym kremem w celu utrzymania jej w elastyczności. Ten prosty zabieg zapobiegnie pęknięciom naskórka czy rozpadlinom. Krem powinien dobrze wchłonąć sie w skórę i nie pozostawiać na skórze tzw. płaszcza tłuszczowego. Najodpowiedniejsze są pianki lub kremy zawierające mocznik w stężeniu od 5 do 10%. UWAGA!!! Nie smarujemy przestrzeni pomiędzy palcami. Noście skarpetki bawełniane bezuciskowe.

Wskazana jest codzienna, 3-5 minutowa kąpiel stóp. Temperatura nie powinna przekraczać 37°C – kontrolujcie ją termometrem. Używajcie tylko łagodnych soli do kąpieli. Po kąpieli osuszcie dokładnie stopy i przestrzenie między palcami miękkimi tkaninami.

Zwracajcie baczną uwagę na obuwie. Kupujcie jedynie skórzane buty ze skórzanymi wkładkami. Przed noszeniem sprawdźcie wewnątrz palcami. Kupujcie buty po południu, kiedy stopy są zmęczone. Obuwie powinno być wystarczająco szerokie i miękkie. Nie kupujcie butów, które uwierają! Jeżeli nie znajdujecie w sprzedaży butów spełniających powyższe wymagania należy zastanowić się nad wykonaniem butów na miarę.

Niewskazane:

  • nigdy sami nie używajcie ostrych instrumentów (żyletek, skalpeli) przy codziennej pielęgnacji stóp.
  • nie obcinajcie ani nie skracajcie skórek paznokci – chronią one macierz paznokcia przed mikroorganizmami.
  • nie chodźcie na bosaka ani w otwartych butach, gdyż stopa narażona jest na skaleczenia otarcia.
  • nie róbcie zbyt gorącej kąpieli stóp (powyżej 37°C)
  • nie używajcie ani podgrzewanych kołder, ani butelek z ciepłą wodą do rozgrzania zimnych stóp – niebezpieczeństwo związane ze szkodami wynikłymi z przegrzania jest zbyt duże. Dopuszczalne są wełniane skarpetki lub kołdry
  • nie stosujcie bez konsultacji plastrów na odciski – środki złuszczające wchodzące w skład tych plastrów mogą ze względu na zaburzenia czuciowe cukrzyka przysporzyć wielu szkód. W wielu przypadkach zbyt długo pozostawione plastry przeciw odciskom są powodem głębokich i przewlekłych owrzodzeń.

Ta strona została znaleziona dzięki:

  • dziurki na stopie
  • dziura między palcami